Talaşlı İmalat Yöntemleri Nelerdir?
Talaşlı İmalat Photo

Blog
Talaşlı İmalat Yöntemleri Nelerdir?

Talaşlı imalat 18. yüzyılda ağaç endüstrisi ile gündeme gelmeye başlamış ve daha sonra demir şekillendirme işlemlerinde de kullanılarak 20. yüzyılda popüler ve yaygın hale gelmiştir. Uygulanacak işleme, verilecek şekle ve malzemeye göre değişen farklı talaşlı imalat yöntemleri bulunur.

Talaşlı İmalat Nedir?

En genel tanımı ile talaşlı imalat bir malzeme üzerinden talaş kaldırma ile şekillendirme işlemidir. Bir hammaddenin belirlenen bir şekil ve ölçüde işlenebilmesi için ucu keskin takım parçaları ile yüzeyinden tabaka kaldırarak yapılan imalat yöntemidir. Ana malzemenin yüzeyinden ayrılan parçalara talaş denir. Malzemenin şekillendirilmesinde kullanılan uçlara takım adı verilir. Her bir işlem ise takım tezgahlarında gerçekleştirilir. Talaşlı imalat yöntemine göre farklı takım tezgahları bulunur. Günümüzün modern teknolojilerinde bu işlemler CNC tezgahlarında yapılır. Talaşlı imalatta uygulanan işlem aşındırma ve yontma gibi ifadelerle de adlandırılır.

Talaşlı İmalat Yöntemleri

Bir malzemenin şekillendirilmesinde tek bir talaşlı imalat yöntemi kullanılabildiği gibi birden fazla yöntem de bir arada kullanılabilir. Bu durum uygulanacak işlem ve malzemeye verilecek şekle göre değişir. Başlıca talaşlı imalat yöntemleri şöyledir:

  • Tornalama: Genel olarak silindirik parçaların imalatında kullanılır. Örneğin vidalar ve civatalar bu yöntemle üretilen parçalar arasındadır. İş parçasına dönme hareketi uygulanarak talaş kaldırma işlemi uygulanır. İş parçasının uzunluğunca boyuna tornalama yapılabildiği gibi enine işlem de uygulanabilir. Enine yapılan işleme de alın tornalama denir. Tornalama ile yapılan başlıca işlemler kanal açma, diş açma, vida çekme, delme, kavisli, açılı, konik, parça kesme, tırtıl çekme, iç ve dış tornalamadır. Yapılacak işleme uygun kesici takımlar kullanılarak şekillendirme gerçekleştirilir.
  • Frezeleme: Kendi ekseni etrafında dönen kesici takımlar ile işlenen parça sabit kalarak yapılan talaş kaldırma işlemidir. Bazı işlemlerde hem iş parçası hem kesici takımlar hareketli olabilir. Kanal açma, dişli açma, delik büyütme, kademeli veya açılı işleme, dişliler, düz ve kavisli yüzeyler başlıca yapılan işlemlerdir. Freze tezgahları yatay ve dikey olmak üzere iki çeşittir. Yapılacak işleme göre farklı freze çakıları kullanılır.
  • Planyalama ve Vargelleme: Doğrusal kesme hareketi ile yatay, dikey ve açılı talaş kaldırma işlemleri yapılmasına planyalama ve vargelleme denir. Her ikisi de birbirine benzer. Aralarındaki fark planyalamada ilerleme hareketi parça ile kesme hareketi ise takım ile sağlanır. Vargelleme işleminde ise tam tersi ilerleme hareketi takım ile kesme hareketi parça ile yapılır. Bu işlemde hız düşük olsa da işlemin uygulanma alanının uzunluğu tek seferde daha çok talaş kaldırma avantajı sunar.
  • Delik Delme: Bu işlemlerde matkap tezgahları kullanılır. Ancak delik delme aparatı ile CNC torna ve freze tezgahlarında da bu işlem işlenecek malzemeye göre yapılabilir. Uygulama alanına göre spiral, küt, delikli ve kademeli matkaplar kullanılır. Delik delme işleminden sonra parçanın pürüzsüzleştirilmesi için ihtiyaç duyulan durumlarda raybalama işlemi uygulanır. Ayrıca yine yapılacak işlemin türüne göre birden fazla matkap tipi de kullanılabilir.
  • Taşlama: Aşındırıcı bir takım ile talaş kaldırma işlemi gerçekleştirilir. Zımpara taşlarının dönme ve ilerleme hareketi ile iş parçası yüzeyindeki fazlalıkları almasını sağlar. Profil, dalma, silindirik ve düz yüzey işlemleri taşlama ile yapılan başlıca yöntemlerdir. Az miktarda talaş kaldırma gerektiren işlemlerde ve çok sert yüzeylerde kullanılır.
  • Raybalama: Delik delme işlemi sonrasında pürüzsüz ve daha temiz yüzeyler elde etmek için uygulanan bir düzeltme işlemidir. Silindirik ve konik raybalama olarak iki çeşittir.
  • Broşlama: Doğrusal hareket eden çubuk şeklinde bir kesici takımla gerçekleştirilen talaş kaldırma yöntemine broşlama denir. Hem kaba hem ince talaş kaldırma bu yöntem ile yapılabilir. İç ve dış broşlama olmak üzere iki tipi vardır.
  • Honlama: Honlama taşı denilen iri tanecikli taşlarla, ilerleme ve dönme hareketi ile yapılan düşük hızdaki talaş kaldırma işlemidir.
  • Lepleme: Taşlanmış yüzeylerde uygulanır. Yüzeyi pürüzsüz hale getirmek için bu işlem kullanılır. Hassas ve ince işlenme gereken parçalarda ikinci bir işlemdir.

Talaşlı İmalatın Talaşsız İmalattan Farkı Nedir?

Üretim yöntemlerinin genel olarak mekanik, fiziksel ve kimyasal olmak üzere çeşitleri bulunur. Talaşlı ve talaşsız imalat yöntemleri mekanik üretim türüne girer. Ancak iki yöntemin prosedür olarak farkları vardır. Talaşlı imalatta şekil verme işlemi talaş kaldırma ile yapılır. Talaşsız imalatta ise talaş kaldırma işleminin yerine malzemeler eriyik haldeyken şekillendirilir. Her iki imalatın kendi içinde farklı yöntemleri bulunur. Talaşsız imalatta döküm, dövme, soğuk veya sıcak çekme, kaynak, perçinleme, lehimleme ve ergitme gibi yöntemler uygulanır. Talaşsız imalatta malzeme kütlesinde bir değişiklik olmaz. Talaşlı imalatta ise yüzeyden aşındırma vardır, yani işlem sonucu kütlesi değişir.

Talaşlı Üretimin Avantajları Nelerdir?

  • Talaşlı üretim yöntemleri farklı malzemelerin işlenebilmesine olanak sağlar. Bu sebeple talaşlı imalat ile ağaç, metal ve plastik gibi her tür malzeme işlenebilir.
  • İstenilen boyutlarda şekil verme işlemi yapılabilmesi sebebiyle ufak parçaların üretiminde de kullanılır.
  • Malzemeye istenilen geometrik şekil verebilme avantajına sahiptir. Delik, vida, yuvarlak hatlı ve köşeli parçalar talaşlı şekil verme ile gerçekleştirilir.
  • Farklı boyut ve şekillerin üretiminde sağladığı esneklik zor parçaların işlenmesinde avantajlıdır.
  • Talaşlı imalatta temiz ve pürüzsüz yüzeyler elde edilir.
  • Malzemeye istenilen şekil verilebildiği gibi yüzeylere istenilen parlaklık da verilebilir.
  • İstenilen şeklin dijital ortamda hazırlanması kalıp maliyetini ortadan kaldırır.
  • Kalıp gerektirmemesinin bir diğer avantajı da az sayıda prototip ürün imalatı gerektiren durumlarda talaşlı imalat yöntemlerinin rahatlıkla kullanılmasıdır.
Döküm Teknolojisinin Tarihçesi Card

Döküm Teknolojisinin Tarihçesi

Dünyada ilk kez döküm üretimi, Anadolu'da tunç (bronz) dökümünün keşfiyle başlamıştır. İstanbul'dan geçen ticaret yoluyla dünyaya yayılmıştır.

Devamını Oku
Döküm Süreçleri Card

Döküm Nasıl Yapılır? Çeşitleri Nelerdir?

Her geçen gün bir yenisinin eklendiği modern imalat yöntemleri, üretim teknolojilerinin gelişmesinde önemli rol oynar. Ancak bazı yöntemler vardır ki her ne kadar teknoloji gelişse de avantajları ile vazgeçilmezliğini korur.

Devamını Oku
Güneş Enerjisi Panelleri Card

Güneş Enerjisi Panelleri Nasıl Çalışır?

Güneş enerjisi, elektrik enerjisine ya da termal enerjiye dönüştürülebilen en temiz yenilenebilir enerji kaynaklarından biridir. Dünya üzerinde pek çok ülke, güneş enerjisi kullanımı bakımından son derece geniş kaynaklara sahiptir. Güneş enerjisi teknolojileri ticari, endüstriyel veya bireysel kullanımlar için oldukça ekonomik ve verimli çözümler sunar.

Devamını Oku